26 maja 2011

Semiotyka (nie tylko) dla orłów

Tytuł książki Daniela Chandlera Semiotics for Beginners (który można by przetłumaczyć jako Semiotyka dla początkujących) kojarzy mi się zawsze z serią Dla żółtodzióbów. Książki takie jak Szachy dla żółtodziobów, Joga dla żółtodzióbów, Ojcostwo dla żółtodziobów, a nawet Trening czystości psa dla żółtodziobów mają w prosty i przystępny sposób pomagać laikom w opanowywaniu mniej lub bardziej skomplikowanych umiejętności. Idea z jednej strony szczytna – zakładam, że po lekturze takiego Ojcostwa... świeżo upieczony rodzic, będzie lepszym tatusiem, niż facet, który nie przeczytał niczego. Z drugiej strony, tytuł książki nie sugeruje pozycji zbyt ambitnej – ma być lekko, może trochę wesoło, czegoś tam się dowiesz, ale nie miej zanadto wygórowanych oczekiwań.

Semiotics for Beginners, mimo podobnego tytułu, jest jednak inna i to nie tylko dlatego, że nie jest "praktycznym" poradnikiem. Głównym założeniem Chandlera było napisanie wprowadzenia do semiotyki i założenie to zostało zrealizowane w stu procentach. Semiotics for Beginners to znakomity przegląd najważniejszych teorii semiotycznych, obejmujący praktycznie całą historię współczesnej nauki o znakach (choć fakt, historia ta obejmuje nie więcej niż 150 lat). Książką należałoby określić jako popularnonaukową, choć rekomendowana jest także przez naukowców zajmujących się semiotyką "profesjonalnie". Sam Chandler jest kompetentnym, a przy tym niezwykle sprawnym opowiadaczem zgrabnie lawirującym między niebezpiecznymi rafami tego rodzaju narracji. Unika więc dłużyzn, dogłębnych i nie zawsze istotnych rozważań filozoficznych, lecz nie ucieka przez omawianiem niuansów i szczegółowymi wyjaśnieniami, gdy uzna je za potrzebne. Pilnuje, by książka nie odpłynęła w rejony nazbyt teoretycznych, oderwanych od rzeczywistości spekulacji, lecz dba o rzetelną podbudowę merytoryczną (glosariusz i bibliografia cytowanych prac na końcu książki mają po kilkaset pozycji, a lista polecanych lektur jest niewiele krótsza!). Autor podaje masę przykładów, jeśli to tylko możliwe odnosi omawiane teorie do życia codziennego, nie stroni od humoru, dorzuca sporo ciekawostek. W książce znajdziemy też wyimki z dzieł literackich i masę kolorowych ilustracji: zdjęć, dzieł sztuki, diagramów, lecz także dowcipnych "fotomontaży". Wszystko to sprawia, że Semiotics for Beginners jest po wieloma względami wzorcową książką popularnonaukową, a od Daniela Chandlera mogą uczyć się wszyscy autorzy, nie tylko semiotycy i humaniści, pragnący przybliżyć osiągnięcia jakiejkolwiek nauki szerszemu gronu odbiorców.

Należy jednak pamiętać, że omawiana książka nie traktuje o znakach jako takich, lecz o semiotyce (a więc jest to książka o nauce, a nie o przedmiocie tej nauki). Chandler nie faworyzuje tu żadnej z omawianych teorii, nie rozwija również własnych koncepcji. Znajdziemy tu językoznawców, antropologów, teoretyków sztuki, medioznawców, filozofów, a nawet artystów. Poczytamy tu zarówno o wielkich znakomicie opracowanych, często zwalczających się wzajemnie teoriach naukowych, jak i luźnych, niezbyt systematycznych, choć nadal interesujących rozważaniach filozoficznych. Książka Chandlera nie stara się przekonać czytelnika, że semiotyka to spójna dziedzina badań, lecz pokazuje ją jako luźną koalicję przeróżnych dyscyplin, które zresztą jest w rzeczywistości. Semiotics for Beginners doskonale ukazuje, a nawet w pewnym sensie odzwierciedla tą różnorodność. I tak fragmenty omawiające niektóre teorie są nieco mętne, lecz głównie dlatego, że właśnie takie są te koncepcje; z kolei teorie spójne i poukładane, są opisywane w sposób jasny i uporządkowany. Nie wiem, czy był to celowy zabieg autora, czy może po prostu samo tak wyszło, niemniej jednak jest to kolejny ciekawy i wartościowy aspekt książki. Chandler nie tylko pokazuje semiotykę od strony merytorycznej, lecz także pozwala nam odczuć jej chaotyczną i bałaganiarską różnorodność; przekazuje wiedzę przydatną każdemu początkującemu semiotykowi, lecz także pozwala doświadczyć uczucia lekkiego zagubienia stającego się udziałem każdego, kto błądzi w gąszczu współczesnych teorii.

A wszystko to dostępne w internecie za darmo i bez żadnych ograniczeń. Semiotics for Beginners to e-book co się zowie: został opublikowany w wersji elektronicznej i od wielu już lat wisi sobie beztrosko w sieci. Co więcej, nie jest to jakiś kiepsko zeskanowany PDF, lecz tekst stworzony w postaci witryny internetowej: każdy rozdział to osobna strona napisana w czystym HTMLu, całość zaopatrzona jest w hipertekstowy spis treści, a cytaty podlinkowane są bezpośrednio do sekcji bibliograficznej. Rzecz warta podkreślenia, gdyż większość publicznie dostępnym e-booków to skany wydań papierowych lub teksty mechanicznie wycięte/wklejone z edytora tekstu do strony internetowej, w najlepszym wypadku ładnie sformatowany, gotowy do druku PDF. W porównaniu z nimi Semiotics for Beginners to pełnokrwista publikacja sieciowa, dobrze wykorzystująca potencjał cyfrowego medium. Dodać też można, że zamieszczając książkę w internecie, Chandler stał się niejako pionierem ruchu Open Access, propagującego bezpłatny i nieograniczony dostęp do materiałów naukowych, choć Semiotics for Beginners opublikowano kilka lat przed oficjalnym początkiem tego ruchu.

Nawiasem mówiąc, książka została też wydana drukiem pod tytułem Introducing Semiotics jest do kupienia na Amazon.com. Pamiętać jednak należy, że wersja online jest na bieżąco rozszerzana i aktualizowana, może więc różnic się nieco od wydania papierowego. Oprócz tego w sieci krąży co najmniej kilka wersji PDF. Są to zazwyczaj jedynie strony wydania online wciśnięte w jeden plik, są raczej średnio piękne, ale wygodnie jest mieć czasem całą publikację w jednym pliku. Podobno trwają też prace nad polskim tłumaczeniem książki, lecz jeśli informacja ta jest nadal altualna, to tłumaczenie posuwa się bardzo ślamazarnie.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz