Glosariusz

Semiotyka to nauka o znakach. I chyba tylko co do tego nie ma wśród samych semiotyków większych wątpliwości. Poza tym, jak mówią sami badacze, "w semiotyce można pokłócić się o wszystko" i definicje terminów nie są tu wyjątkiem.

Ten glosariusz ma na celu wyjaśnienie, doprecyzowanie i ujednoznacznienie garści terminów używanych w obrębie Semiomiksu. Zbiorek ten nie jest oczywiście normatywny ani zobowiązujący dla innych badaczy; przedstawia on jednak "moje" użycie poniższych słów tak, aby tworzyły one spójną terminologiczną całość.

amalgamat konceptualny
spójna kombinacja różnych treści semantycznych otrzymywana na drodze amalgamacji (patrz "Amalgamaty konceptualne").

ikona
w teorii Charlesa S. Peirce'a, znak, którego forma połączona jest ze znaczeniem poprzez podobieństwo (patrz "Znak").

illokucja
intencja, którą realizuje się poprzez akt tworzenia znaków.

indeks
w teorii Charlesa S. Peirce'a, znak, którego forma połączona jest ze znaczeniem poprzez naturalną relację (np. część-całość, przyczyna-skutek, następstwo czasowe) (patrz "Znak").

kod
zbiór zasad, na podstawie których można przekształcać pewne treści na inne treści (np. litery na ciągi kropek i kresek w alfabecie Morse'a).

lokucja
akt tworzenia znaków (np. wypowiadanie słów).

medium
1) zestaw typów znaków i relacje pomiędzy nimi zachodzące, przy pomocy których można tworzyć teksty, 2) materialny nośnik tekstu.

metafora
zjawisko mentalne polegające na rozumieniu pewnego pojęcia przy pomocy innego pojęcia (patrz "Metafora i metonimia").

metonimia
zjawisko mentalne polegające na odnoszeniu się do jednego pojęcia przy pomocy innego pojęcia w jakiś sposób z nim powiązanego (patrz "Metafora i metonimia").

perlokucja
efekt, który znak ma wywrzeć na interpretującym.

pragmatyka
dział semiotyki zajmujący się efektem, jaki znaki wywierają na odbiorcy.

semantyka
dział semiotyki zajmujący się znaczeniami znaków.

semiologia
nazwa nauki o znakach zaproponowana przez Ferdinanda de Saussure'a. Używana sporadycznie, w powszechnym użyciu jest termin "semiotyka".

semiotyka
nauka o znakach.

semioza
w teorii Charlesa S. Peirce'a, dynamiczny proces produkcji oraz interpretacji znaków (patrz "Znak").

symbol
1) w teorii Charlesa S. Peirce'a, znak, którego forma połączona jest ze znaczeniem poprzez konwencję lub nawyk użycia (patrz "Znak"),
2) w językoznawstwie kognitywnym, znak, który składa się z części semantycznej (znaczenie) i fonologicznej (forma) połączonych relacją symboliczną (rodzaj skonwencjonalizowanego skojarzenia).

syntaktyka
dział semiotyki zajmujący się relacjami jakie zachodzą pomiędzy znakami.

tekst
spójny zbiór znaków (powiązanych związkami syntagmatycznymi) sygnalizujący pewne znaczenie (patrz "Kryteria tekstowości"). Przy takim rozumieniu tego terminu, tekstem może być również komiks.

znak
układ rzeczy lub zjawisk stworzony z intencją i w celu zasygnalizowania jakiegoś znaczenia. Znak składa się z formy i znaczenia połączonych ze sobą relacją symboliczną.

związki paradygmatyczne
relacje zachodzące w obrębie jednego systemu pomiędzy znakami, które są do siebie podobne formalnie lub znaczeniowo (patrz "Znak").

związki syntagmatyczne
relacje zachodzące pomiędzy znakami w tekście (patrz "Znak").