26 maja 2011

Semiotyka (nie tylko) dla orłów

Tytuł książki Daniela Chandlera Semiotics for Beginners (który można by przetłumaczyć jako Semiotyka dla początkujących) kojarzy mi się zawsze z serią Dla żółtodzióbów. Książki takie jak Szachy dla żółtodziobów, Joga dla żółtodzióbów, Ojcostwo dla żółtodziobów, a nawet Trening czystości psa dla żółtodziobów mają w prosty i przystępny sposób pomagać laikom w opanowywaniu mniej lub bardziej skomplikowanych umiejętności. Idea z jednej strony szczytna – zakładam, że po lekturze takiego Ojcostwa... świeżo upieczony rodzic, będzie lepszym tatusiem, niż facet, który nie przeczytał niczego. Z drugiej strony, tytuł książki nie sugeruje pozycji zbyt ambitnej – ma być lekko, może trochę wesoło, czegoś tam się dowiesz, ale nie miej zanadto wygórowanych oczekiwań.

5 maja 2011

Gestalt oraz figura i tło

Gestalt

Według psychologii gestaltu (zwanej też psychologią postaci), ludzie postrzegają raczej ogólny obraz przedmiotu, niż poszczególne części, z których ten przedmiot się składa. Naszą uwagę przykuwają więc przede wszystkim całości, a nie części składowe. Na przykład, gdy patrzymy na dom, postrzegamy go jako stosunkowo jednorodną całość, a nie zbiór elementów takich jak okna, drzwi, ściany lub dachówki. Patrząc na dany przedmiot możemy też oczywiście skupić się na częściach składowych, lecz jest to niejako kolejna faza procesu poznawczego, wymaga od nas dodatkowego i "nienaturalnego" wysiłku. Taka jednorodna całość postrzegana przez ludzki umysł nosi nazwę gestaltu, a percepcja, w której ogląd całości jest ważniejszy niż analiza części składowych, nazywa się percepcja holistyczna. Jednym z pierwszych badaczy percepcji holistycznej był niemiecki psycholog Max Wertheimer (1880 – 1943).